Eind juli zette Europa een grote stap richting eigen AI-infrastructuur. De EuroHPC Joint Undertaking, het Europese samenwerkingsverband voor supercomputers, opende de aanbesteding voor de zogeheten AI Gigafactories. Wat houdt dat in, en waarom is het relevant voor organisaties die vandaag met AI werken?
Het plan in het kort
- De EU wil tot zeven AI Gigafactories bouwen: grootschalige datacenters met de nieuwste AI-processors, gericht op het trainen en draaien van AI-modellen.
- De EU en deelnemende lidstaten trekken samen tot 10 miljard euro aan publiek geld uit. Dat moet minstens 20 miljard euro aan private investeringen losmaken, samen ruim 30 miljard.
- De Gigafactories komen naast het bestaande netwerk van 19 AI Factories in Europa.
- Consortia kunnen tot 12 november 2026 inschrijven. Gunning wordt begin 2027 verwacht, en geselecteerde locaties moeten binnen 18 maanden na ondertekening operationeel zijn.
Waarom Europa dit doet
De kern is soevereiniteit. Het overgrote deel van de rekenkracht voor AI staat nu buiten Europa, bij een handvol grote Amerikaanse partijen. Dat maakt Europese bedrijven en overheden afhankelijk, zowel economisch als juridisch. De Gigafactories moeten werken volgens Europese normen voor gegevensbescherming, veiligheid en ethiek.
Tegelijk is het goed realistisch te blijven. Een groot deel van de chips die in deze datacenters komen, wordt naar verwachting nog steeds buiten Europa ontworpen. En met een gunning in 2027 en een bouwtermijn daarna, draaien de eerste Gigafactories op zijn vroegst rond 2028.
Wat betekent dit voor zorg, onderwijs en overheid?
Op korte termijn verandert er weinig. Maar de richting is duidelijk: Europa wil dat AI-diensten voor publieke sectoren op Europese bodem kunnen draaien, onder Europese regels. Organisaties die nu kiezen voor AI-oplossingen met data in de EU, sorteren daarop voor.
Drie vragen die we organisaties aanraden te stellen aan elke AI-leverancier:
- Waar worden mijn gegevens verwerkt en opgeslagen, en onder welk recht valt die partij?
- Kan de leverancier overstappen naar een ander, bijvoorbeeld Europees, taalmodel zonder dat mijn werkprocessen omvallen?
- Worden mijn gegevens gebruikt om modellen te trainen?
Hoe Morvic hiernaar kijkt
Morvic draait op infrastructuur in Europese datacenters en is zo gebouwd dat het onderliggende taalmodel kan worden gewisseld. Vandaag gebruiken we modellen die binnen de EU worden verwerkt, en we volgen de opkomst van open en Europese modellen nauwlettend. Komt er straks sterkere Europese rekenkracht beschikbaar, dan willen we die zonder grote verbouwing kunnen benutten.
Bronnen: EuroHPC Joint Undertaking, aanbesteding AI Gigafactories (EUROHPC-2026-CEI-AIGF-01), gepubliceerd 30 juli 2026; Europese Commissie, aankondiging AI Gigafactories.
